Tweeduizend jaar is het geleden dat deze veldslag, die door de Duitsers de Varusschlacht wordt genoemd, werd geleverd en de Romeinen een nederlaag leden.
Mensen van mijn generatie (ik ben 82 en heb de pubertijd net achter de rug!) hebben het geleerd bij de geschiedenisles: negen jaar na Christus, slag in het Teutoburgerwoud. Op 4 juni 2009 gaven de Duitsers een speciale zegel uit om dit feit in de herinnering terug te roepen. De ontwerper is Thomas Serres uit Hattingen. De zegel werden in meerkleurig offset gedrukt bij Giesecke & Devrient GmbH, drukkerij van waardepapieren in Leipzig. De zegel is vierkant 35x35 mm en is gedrukt op wit fluorescerend papier DEP2.
In de geschiedenis van Europa is de slag in het Teutoburgerwoud heel belangrijk, want de Romeinen leden een gevoelige nederlaag. In opdracht van keizer Augustus moest Publius Quinctilius Varus het gebied Germanië, heel grof gezegd ongeveer het huidige Duitsland, voorbereiden op een toekomst als Romeinse provincie. Maar de Germanen onder leiding van vorst Arminius, lokten Varus en zijn mannen in een dodelijke hinderlaag. Varus, met zijn drie goed opgeleide en bewapende legioenen, werd volledig in de pan gehakt met als resultaat dat alle Romeinse steunpunten ten oosten van de Rijn moesten worden ontruimd. Daardoor onttrok Germanië zich voor altijd aan de Romeinse overheersing en beschaving.
De veldslag kreeg eeuwenlang niet veel aandacht, tot in de 15e en 16e eeuw de geschriften van de Romeinse geschiedschrijver Tacitus weer werden ontdekt. Vele generaties dichters, musici en andere kunstenaars hielden zich opnieuw met de materie bezig. Het werd een soort mythe, waarschijnlijk was het begin van de Duitse nationale gevoelens.
Toen Varus met zijn 3 legioenen bij de Rijn kwam, had hij al een mooie carrière achter de rug bij de Romeinse staatsdienst. Ook in Germanië boekte hij eerst successen, hij inde belastingen, voerde het Romeinse recht in en bouwde veel militaire steunpunten. Toen keizer Augustus in het jaar 9 na Christus het bericht van de catastrofale nederlaag vernam, zou hij vertwijfeld hebben uitgeroepen: "Quinctillus Varus, geef mij mijn legioenen terug". Maar de ongelukkige veldheer had zich op het slagveld in zijn eigen zwaard gestort, die hoorde het dus niet meer.
Er is lange tijd gezocht naar de exacte plaats van de veldslag. Er zijn onder meer 700 theorieën gepubliceerd, maar inmiddels is als bijna zeker vastgesteld dat Varus en zijn mannen in Kalkriese in de omgeving van Osnabrück hun Waterloo vonden. Sinds 1989 is men hier bezig met het uitgraven van een slagveld en intussen zijn daarbij meer dan 6000 archeologische vondsten uit de betreffende periode gedaan. Doorslaggevend voor de nederlaag was de aanwezigheid van Arminius een Germaan, die als officier van een uit Germanen bestaande hulpeenheid eigenlijk in Romeinse dienst was. Hij keerde zich echter tegen Rome en leidde de beslissende slag tegen Varus. Ondanks dit verraad moest de verliezer toegeven dat het Germaanse leger beter was en daarom wordt Arminius in de Romeinse geschiedschrijving de bevrijder van Germanië genoemd. (De nazi’s misbruikten Arminius voor hun eigen opvattingen.) De winnaar, de muitende officier Arminius groeide in het Duitse nationalisme uit tot "Hermann" een nationale held.
Nergens in die nationale mythe zo zichtbaar als in het kolossale gedenkteken, 53,5 meter hoge "Hermannsdenkmal" bij Detmold. De punt van Hermanns zwaard wijst niet in de richting van het verslagen Rome, maar naar Frankrijk, de grote tegenstander van Duitsland in de 19e eeuw. In 1875 werd het beeld persoonlijk onthuld door Willem l, nog maar vier jaar eerder in Versailles gekroond tot keizer van het nieuwe Duitse keizerrijk. Nationaal en internationaal werd de happening gezien als een manifestatie van het jonge keizerrijk en met aandacht gevolgd. Het gedenkteken werd in de 19e eeuw gemaakt door Ernst von Bandel (1800-1876). In postzegelverzamelingen van zowel Italië als Duitsland zijn zegels te vinden welke aandacht schenken aan bovenbeschreven gebeurtenis.
Bron: Purmerender Postzegel Ruilclub, december 2011
Copyright © 2009-2012 Statuut 80